Αρνί δεν πίνει γάλα: Γιατί δεν θηλάζει και τι πρέπει να κάνω;

Ερώτηση: Έχω ένα νεογέννητο αρνί που δεν πίνει γάλα από τη μάνα του. Προσπαθεί να σηκωθεί αλλά δεν θηλάζει. Τι μπορεί να συμβαίνει και τι πρέπει να κάνω;

Σύντομη απάντηση: Ένα νεογέννητο αρνί που δεν θηλάζει χρειάζεται άμεσο έλεγχο. Μπορεί να είναι κρύο ή εξασθενημένο, να δυσκολεύεται να βρει ή να πιάσει τη θηλή, να μην έχει αρκετή δύναμη μετά από δύσκολο τοκετό ή το πρόβλημα να βρίσκεται στην προβατίνα, για παράδειγμα σε έλλειψη γάλακτος, πολύ μεγάλες θηλές ή μαστίτιδα. Τις πρώτες ώρες της ζωής, το σημαντικότερο είναι να διαπιστώσουμε αν το αρνί είναι ζεστό και ζωηρό και αν έχει πάρει επαρκές πρωτόγαλα.

Προσοχή: Ένα νεογέννητο αρνί που είναι πολύ αδύναμο, κρύο, δεν μπορεί να σταθεί ή δεν έχει αντανακλαστικό θηλασμού μπορεί να βρίσκεται σε επείγουσα κατάσταση. Η υποθερμία και η έλλειψη ενέργειας μπορούν να εξελιχθούν γρήγορα.

Πότε πρέπει να θηλάσει ένα νεογέννητο αρνί;

Ένα υγιές αρνί συνήθως προσπαθεί να σηκωθεί πολύ σύντομα μετά τη γέννηση και αναζητά τον μαστό της μητέρας του. Αν περάσει αρκετή ώρα χωρίς να καταφέρει να θηλάσει, δεν είναι σωστό να θεωρήσουμε απλώς ότι «θα πιει αργότερα».

Το πρωτόγαλα είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή:

• δίνει στο αρνί άμεσα διαθέσιμη ενέργεια,
• παρέχει μητρικά αντισώματα που είναι απαραίτητα για την παθητική ανοσία,
• βοηθά τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος του νεογέννητου.

Η ικανότητα του εντέρου να απορροφά αποτελεσματικά τα αντισώματα του πρωτογάλακτος μειώνεται γρήγορα μετά τη γέννηση. Γι' αυτό οι πρώτες ώρες είναι κρίσιμες.

Γιατί ένα αρνί μπορεί να μην πίνει γάλα;

1. Το αρνί έχει κρυώσει

Η υποθερμία είναι από τις σημαντικότερες αιτίες αδυναμίας στα νεογέννητα αρνιά. Ένα αρνί που παραμένει βρεγμένο, γεννιέται σε χαμηλή θερμοκρασία ή δεν παίρνει γρήγορα ενέργεια μπορεί να αρχίσει να χάνει τη δύναμή του.

Καθώς πέφτει η θερμοκρασία του σώματος, μειώνεται η δραστηριότητά του και μπορεί τελικά να χάσει ακόμη και την ικανότητα να θηλάσει.

2. Δεν έχει αρκετή δύναμη

Ένας δύσκολος ή παρατεταμένος τοκετός μπορεί να αφήσει το αρνί εξαντλημένο. Το ίδιο μπορεί να συμβεί σε πολύ μικρά αρνιά ή σε πολύδυμες γέννες.

Μπορεί να βλέπουμε το αρνί να προσπαθεί να σηκωθεί, να πλησιάζει τη μητέρα αλλά να μην έχει αρκετή δύναμη για να βρει και να κρατήσει σωστά τη θηλή.

3. Δεν μπορεί να πιάσει τη θηλή

Μερικές φορές το αρνί είναι ζωηρό αλλά δυσκολεύεται μηχανικά να θηλάσει. Οι πολύ μεγάλες ή ασυνήθιστα διαμορφωμένες θηλές μπορούν να δυσκολέψουν ιδιαίτερα ένα μικρό αρνί.

Σε αυτή την περίπτωση μπορούμε να βοηθήσουμε το αρνί να βρει τη θηλή και να ελέγξουμε αν πράγματι καταπίνει γάλα.

4. Η προβατίνα δεν έχει αρκετό γάλα ή πρωτόγαλα

Το πρόβλημα δεν βρίσκεται πάντοτε στο αρνί. Ελέγχουμε και τη μητέρα.

Πρέπει να εξεταστεί αν:

• υπάρχει γάλα και στους δύο μαστούς,
• οι θηλές είναι ανοικτές,
• ο μαστός είναι ασυνήθιστα σκληρός, θερμός ή επώδυνος,
• υπάρχουν ενδείξεις μαστίτιδας,
• η προβατίνα αφήνει το αρνί να θηλάσει.

5. Η μητέρα απορρίπτει το αρνί

Σε ορισμένες περιπτώσεις η προβατίνα απομακρύνεται, δεν στέκεται για να θηλάσει το αρνί ή το χτυπά. Το πρόβλημα εμφανίζεται συχνότερα όταν υπάρχει δυσκολία στη δημιουργία δεσμού μεταξύ μητέρας και νεογέννητου ή σε πολύδυμες γέννες.

6. Υπάρχει πρόβλημα υγείας

Ένα αρνί που δεν θηλάζει μπορεί επίσης να είναι άρρωστο. Λοιμώξεις, συγγενείς ανωμαλίες, τραυματισμός κατά τον τοκετό και άλλα προβλήματα μπορούν να προκαλέσουν αδυναμία και απώλεια της όρεξης.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν μαζί με την άρνηση θηλασμού υπάρχουν συμπτώματα όπως έντονη αδυναμία, σάλια, φούσκωμα της κοιλιάς, διάρροια, δυσκολία στην αναπνοή ή αδυναμία του αρνιού να κρατήσει το κεφάλι του.

Τι ελέγχουμε πρώτα;

Έλεγχος	Τι ψάχνουμε
Ζωηρότητα	Στέκεται; Αναζητά τη μητέρα; Έχει αντανακλαστικό θηλασμού;
Θερμοκρασία	Είναι κρύο ή εμφανίζει σημεία υποθερμίας;
Μαστός	Υπάρχει γάλα; Είναι φυσιολογικός ο μαστός;
Θηλές	Μπορεί το αρνί να τις πιάσει και βγαίνει γάλα;
Μητέρα	Δέχεται το αρνί και στέκεται για να θηλάσει;
Πρωτόγαλα	Έχει πράγματι πιει επαρκή ποσότητα μετά τη γέννηση;

Πόσο πρωτόγαλα χρειάζεται;

Οι συστάσεις διαφέρουν ελαφρά ανάλογα με το πρωτόκολλο που χρησιμοποιείται. Ένας πρακτικός στόχος που χρησιμοποιείται ευρέως είναι περίπου 50 ml πρωτογάλακτος ανά κιλό σωματικού βάρους σε μια πρώιμη χορήγηση και συνολικά περίπου 200 ml/kg μέσα στο πρώτο 24ωρο.

Βάρος αρνιού	50 ml/kg	Συνολικός στόχος 24ώρου 200 ml/kg
3 kg	150 ml	600 ml
4 kg	200 ml	800 ml
5 kg	250 ml	1.000 ml
6 kg	300 ml	1.200 ml

Προτεραιότητα έχει το πρωτόγαλα της μητέρας. Αν αυτό δεν επαρκεί, μπορεί να χρειαστεί πρωτόγαλα από άλλη κατάλληλη προβατίνα ή κατάλληλο υποκατάστατο, ανάλογα με την περίπτωση.

Να του δώσω γάλα με μπιμπερό;

Αν το αρνί είναι ζεστό, έχει καλή κατάσταση συνείδησης και φυσιολογικό αντανακλαστικό κατάποσης αλλά δεν μπορεί να θηλάσει από τη μητέρα, μπορεί να χρειαστεί υποβοηθούμενη χορήγηση πρωτογάλακτος ή γάλακτος.

Το μπιμπερό είναι μία επιλογή όταν το αρνί μπορεί να θηλάσει μόνο του από την τεχνητή θηλή.

Δεν πρέπει όμως να προσπαθούμε να ρίξουμε γάλα με πίεση στο στόμα ενός αρνιού που δεν καταπίνει σωστά, επειδή υπάρχει κίνδυνος εισρόφησης.

Και αν δεν μπορεί καθόλου να θηλάσει;

Εδώ χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή. Η χορήγηση πρωτογάλακτος με στομαχικό σωλήνα είναι πρακτική που χρησιμοποιείται ευρέως στην εκτροφή, αλλά πρέπει να γίνεται μόνο από άτομο που γνωρίζει σωστά την τεχνική.

Ιδιαίτερα σε σοβαρά υποθερμικό αρνί που είναι αρκετών ωρών και δεν μπορεί να κρατήσει το κεφάλι του ή να καταπιεί, η αντιμετώπιση είναι διαφορετική και μπορεί να απαιτεί άμεση κτηνιατρική παρέμβαση πριν από τη θέρμανση και τη σίτιση.

Μην επιχειρείτε τυφλά: στομαχικό σωλήνα, χορήγηση υγρών σε αρνί χωρίς αντανακλαστικό κατάποσης ή ενέσιμη γλυκόζη χωρίς να γνωρίζετε την τεχνική. Σε πολύ αδύναμο ή υποθερμικό νεογέννητο ζητήστε άμεσα καθοδήγηση κτηνιάτρου.

Πότε πρέπει να καλέσω κτηνίατρο;

Ζητήστε άμεσα κτηνιατρική βοήθεια όταν το αρνί:

• δεν μπορεί να σηκωθεί,
• δεν μπορεί να κρατήσει το κεφάλι του,
• δεν έχει αντανακλαστικό θηλασμού ή κατάποσης,
• είναι πολύ κρύο,
• δυσκολεύεται να αναπνεύσει,
• έχει έντονο φούσκωμα,
• παρουσιάζει διάρροια ή έντονη σιελόρροια,
• φαίνεται να χειροτερεύει αντί να δυναμώνει,
• ή δεν καταφέρνει να πάρει πρωτόγαλα τις πρώτες ώρες μετά τη γέννηση.

Το βασικό που πρέπει να θυμόμαστε

«Δεν πίνει γάλα» δεν είναι διάγνωση. Είναι ένα σημαντικό προειδοποιητικό σημάδι. Πρέπει να βρούμε γρήγορα αν το πρόβλημα είναι το ίδιο το αρνί, η θερμοκρασία και η ενέργειά του, ο μαστός και το γάλα της μητέρας ή η σχέση μητέρας–αρνιού.

Στο νεογέννητο αρνί ο χρόνος έχει σημασία. Η έγκαιρη λήψη επαρκούς πρωτογάλακτος, η προστασία από την υποθερμία και η γρήγορη αναγνώριση ενός άρρωστου ή αδύναμου αρνιού μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Πηγές και περαιτέρω ενημέρωση

• Merck Veterinary Manual – Breeding, Parturition and Common Lamb Diseases of Sheep
• Teagasc – Colostrum
• Teagasc – Health Issues at Lambing
• Teagasc – Treating Hypothermic Lambs

Το άρθρο παρέχει γενικές πληροφορίες για τη διαχείριση νεογέννητων αρνιών και δεν αντικαθιστά την εξέταση ή τις οδηγίες κτηνιάτρου.