Τα πρόβατα μπορούν να αξιοποιήσουν μεγάλη ποικιλία ζωοτροφών, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όλες έχουν την ίδια αξία ή ότι μπορούν να χρησιμοποιούνται με τον ίδιο τρόπο.
Άλλη τροφή προσφέρει κυρίως ενέργεια, άλλη πρωτεΐνη, άλλη ίνες, ενώ ορισμένες είναι χρήσιμες κυρίως ως συμπληρωματικές πηγές ανόργανων στοιχείων ή ως φθηνότερες εναλλακτικές.
Δεν επιλέγουμε ζωοτροφή μόνο επειδή είναι διαθέσιμη ή φθηνή. Μας ενδιαφέρει τι θρεπτική αξία προσφέρει, σε ποιο ζώο ταιριάζει και με ποια άλλη τροφή πρέπει να συνδυαστεί.
Τι τρώνε πραγματικά τα πρόβατα;
Η διατροφή ενός προβάτου μπορεί να περιλαμβάνει:
- βοσκή και χλωρές ζωοτροφές,
- σανό και άλλες χονδροειδείς ζωοτροφές,
- δημητριακά,
- πρωτεϊνούχες ζωοτροφές,
- υποπροϊόντα της γεωργικής και βιομηχανικής παραγωγής,
- ενσιρώματα,
- ανόργανα στοιχεία και βιταμίνες,
- και φυσικά άφθονο καθαρό νερό.
Το κατάλληλο μείγμα αυτών των τροφών εξαρτάται από το βάρος, την ηλικία, το παραγωγικό στάδιο, τη γαλακτοπαραγωγή, την εγκυμοσύνη, την ανάπτυξη ή την πάχυνση.
1. Βοσκή και χλωρές ζωοτροφές
Η βοσκή αποτελεί τη φυσική βάση της διατροφής των προβάτων σε πολλά συστήματα εκτροφής.
Η θρεπτική της αξία όμως δεν είναι σταθερή. Επηρεάζεται από:
- την εποχή,
- το στάδιο ανάπτυξης των φυτών,
- τη σύνθεση του βοσκότοπου,
- τη διαθεσιμότητα νερού,
- την πυκνότητα βόσκησης,
- και τις καιρικές συνθήκες.
Νεαρή και φυλλώδης βλάστηση έχει συνήθως μεγαλύτερη πεπτικότητα και περισσότερη πρωτεΐνη, ενώ ώριμη και ξυλώδης βλάστηση έχει περισσότερες ίνες και μικρότερη θρεπτική αξία.
Χλωρή μηδική και ψυχανθή
Η χλωρή μηδική, ο βίκος και άλλα ψυχανθή μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμες πηγές πρωτεΐνης και ανόργανων στοιχείων.
Η χρήση τους πρέπει όμως να εντάσσεται στο συνολικό σιτηρέσιο και να γίνεται με προσοχή, ειδικά όταν αλλάζει απότομα η διατροφή των ζώων.
2. Χονδροειδείς ζωοτροφές
Οι χονδροειδείς ζωοτροφές είναι απαραίτητες για τη φυσιολογική λειτουργία της μεγάλης κοιλίας.
Παρέχουν τις ίνες που απαιτούνται για:
- τον μηρυκασμό,
- τη φυσιολογική κινητικότητα της μεγάλης κοιλίας,
- την παραγωγή σάλιου,
- και τη διατήρηση υγιούς περιβάλλοντος ζύμωσης.
Μηδική
Η μηδική είναι μία από τις σημαντικότερες χονδροειδείς ζωοτροφές στην προβατοτροφία.
Προσφέρει:
- σχετικά υψηλή πρωτεΐνη,
- αποτελεσματικές ίνες,
- υψηλή περιεκτικότητα σε ασβέστιο.
Η ποιότητά της διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το στάδιο κοπής, την αναλογία φύλλων προς βλαστούς και τις συνθήκες ξήρανσης και αποθήκευσης.
Σανός
Ο σανός μπορεί να προέρχεται από αγρωστώδη, ψυχανθή ή μείγματα φυτών. Η θρεπτική του αξία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ηλικία του φυτού κατά την κοπή και από την ποιότητα συντήρησης.
Άχυρο
Το άχυρο δεν πρέπει να συγχέεται με τον σανό.
Έχει:
- πολλές δομικές ίνες,
- χαμηλή πρωτεΐνη,
- χαμηλή ενεργειακή αξία.
Μπορεί να έχει θέση σε συγκεκριμένα σιτηρέσια ως πηγή δομικής ίνας, αλλά δεν μπορεί από μόνο του να καλύψει τις ανάγκες παραγωγικών ζώων.
3. Δημητριακά: οι βασικές πηγές ενέργειας
Τα δημητριακά χρησιμοποιούνται κυρίως για την παροχή ενέργειας.
Περιέχουν μεγάλες ποσότητες αμύλου και γι' αυτό μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την ενεργειακή πυκνότητα του σιτηρεσίου.
Καλαμπόκι
Το καλαμπόκι αποτελεί πολύ καλή πηγή ενέργειας και χρησιμοποιείται ευρέως σε σιτηρέσια γαλακτοπαραγωγής, ανάπτυξης και πάχυνσης.
Έχει όμως σχετικά χαμηλή πρωτεΐνη και δεν μπορεί να αποτελέσει μόνο του πλήρες σιτηρέσιο.
Κριθάρι
Το κριθάρι είναι επίσης σημαντική ενεργειακή ζωοτροφή.
Το άμυλό του ζυμώνεται σχετικά γρήγορα στη μεγάλη κοιλία, γεγονός που σημαίνει ότι οι μεγάλες ποσότητες ή η απότομη αύξησή του μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο οξέωσης.
Σιτάρι
Το σιτάρι είναι πλούσιο σε ενέργεια, αλλά απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στη χορήγηση λόγω της ταχείας ζύμωσης του αμύλου.
Βρώμη
Η βρώμη έχει χαμηλότερη ενεργειακή πυκνότητα από άλλα δημητριακά αλλά περισσότερες ίνες. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κατάλληλα ισορροπημένα σιτηρέσια.
Σόργο
Το σόργο μπορεί επίσης να αποτελέσει ενεργειακή ζωοτροφή, ανάλογα με τον τύπο, την επεξεργασία και τη διαθεσιμότητά του.
Η μεγάλη ποσότητα δημητριακών δεν σημαίνει αυτόματα καλύτερη διατροφή. Η απότομη αύξηση του αμύλου μπορεί να προκαλέσει σοβαρές διαταραχές της μεγάλης κοιλίας.
4. Πρωτεϊνούχες ζωοτροφές
Οι πρωτεϊνούχες ζωοτροφές χρησιμοποιούνται όταν η πρωτεΐνη του βασικού σιτηρεσίου δεν επαρκεί για τις ανάγκες των ζώων.
Σογιάλευρο
Το σογιάλευρο αποτελεί μία από τις πλέον χρησιμοποιούμενες πρωτεϊνούχες ζωοτροφές.
Έχει υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη και χρησιμοποιείται συχνά σε σιτηρέσια:
- αναπτυσσόμενων αρνιών,
- γαλακτοπαραγωγών προβατινών,
- και ζώων με αυξημένες ανάγκες.
Ηλιάλευρο
Το ηλιάλευρο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πηγή πρωτεΐνης, με τη θρεπτική του αξία να εξαρτάται από τον βαθμό αποφλοίωσης και την επεξεργασία.
Βαμβακόπιτα και βαμβακόσπορος
Τα προϊόντα βαμβακιού μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη διατροφή των προβάτων, αλλά δεν είναι όλα ίδια. Η σύνθεση και η επεξεργασία τους πρέπει να είναι γνωστές πριν ενσωματωθούν σε σιτηρέσιο.
Ψυχανθή
Λούπινο, κουκιά, βίκος, ρόβι, λαθούρι και άλλα ψυχανθή μπορούν να αποτελέσουν εναλλακτικές πηγές πρωτεΐνης.
Η χρήση τους εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα, την τιμή, την επεξεργασία και τη συνολική σύνθεση του σιτηρεσίου.
5. Υποπροϊόντα στη διατροφή των προβάτων
Πολλά γεωργικά ή βιομηχανικά υποπροϊόντα μπορούν να έχουν σημαντική αξία στη διατροφή των προβάτων.
Το βασικό πλεονέκτημά τους είναι συχνά το χαμηλότερο κόστος σε σχέση με πιο κλασικές ζωοτροφές.
Όμως η σωστή ερώτηση δεν είναι:
αλλά:
«Πόση πραγματική θρεπτική αξία αγοράζω με κάθε ευρώ;»
Πίτυρα σίτου
Τα πίτυρα προσφέρουν πρωτεΐνη, ίνες και φώσφορο και χρησιμοποιούνται συχνά σε μίγματα ζωοτροφών.
Πούλπα τεύτλων
Η πούλπα τεύτλων αποτελεί εύπεπτη ινώδη ζωοτροφή και μπορεί να προσφέρει ενέργεια χωρίς να βασίζεται αποκλειστικά στο άμυλο.
Μελάσα
Η μελάσα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περιορισμένες ποσότητες ως πηγή εύκολα διαθέσιμης ενέργειας και για βελτίωση της γευστικότητας ορισμένων μιγμάτων.
Άλλα υποπροϊόντα
Η γλουτένη καλαμποκιού και άλλα υποπροϊόντα μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν, αλλά απαιτείται γνώση της πραγματικής τους σύνθεσης.
6. Ενσιρώματα
Το ενσίρωμα μπορεί να αποτελέσει σημαντική ζωοτροφή όταν παράγεται και συντηρείται σωστά.
Μπορεί να προέρχεται από:
- καλαμπόκι,
- μηδική,
- αγρωστώδη,
- ή άλλα φυτά κατάλληλα για ενσίρωση.
Η ποιότητα του ενσιρώματος εξαρτάται από:
- την ξηρά ουσία κατά τη συγκομιδή,
- το στάδιο ανάπτυξης του φυτού,
- την ποιότητα της ζύμωσης,
- την αεροστεγή αποθήκευση,
- και τη σωστή διαχείριση μετά το άνοιγμα.
Μουχλιασμένο ή αλλοιωμένο ενσίρωμα δεν πρέπει να θεωρείται ασφαλής ζωοτροφή.
7. Μέταλλα, βιταμίνες και συμπληρώματα
Η ενέργεια και η πρωτεΐνη δεν είναι τα μόνα στοιχεία που χρειάζονται τα πρόβατα.
Το σιτηρέσιο πρέπει να παρέχει σε κατάλληλη ισορροπία:
- ασβέστιο,
- φώσφορο,
- μαγνήσιο,
- νάτριο,
- ιχνοστοιχεία,
- και βιταμίνες.
Δεν χρησιμοποιούμε αυθαίρετα premix ή μεταλλικά συμπληρώματα που έχουν σχεδιαστεί για άλλα είδη ζώων. Τα πρόβατα έχουν διαφορετική ανοχή σε ορισμένα ιχνοστοιχεία και η υπερβολική χορήγηση μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα.
8. Νερό: το σημαντικότερο συστατικό του σιτηρεσίου
Το νερό συχνά αντιμετωπίζεται σαν κάτι αυτονόητο, αλλά αποτελεί βασικό μέρος της διατροφής.
Η ανεπαρκής πρόσληψη νερού μπορεί να μειώσει:
- την κατανάλωση ξηράς τροφής,
- την ανάπτυξη,
- τη γαλακτοπαραγωγή,
- και τη συνολική παραγωγικότητα.
Τα ζώα πρέπει να έχουν μόνιμη πρόσβαση σε καθαρό, φρέσκο και επαρκές νερό.
Συγκριτικός οδηγός βασικών ζωοτροφών
| Ζωοτροφή | Κύριος ρόλος | Πρωτεΐνη | Ενέργεια | Ίνες | Κύρια προσοχή |
|---|---|---|---|---|---|
| Μηδική | πρωτεΐνη + ίνες + Ca | Υψηλή | Μέτρια | Υψηλές | ποιότητα και στάδιο κοπής |
| Καλαμπόκι | ενέργεια / άμυλο | Χαμηλή | Πολύ υψηλή | Χαμηλές | υπερβολικό άμυλο / οξέωση |
| Κριθάρι | ενέργεια / άμυλο | Μέτρια | Υψηλή | Χαμηλές | γρήγορη ζύμωση |
| Σογιάλευρο | πρωτεΐνη | Πολύ υψηλή | Μέτρια | Μέτριες | κόστος και συνολική ισορροπία |
| Πίτυρα σίτου | ίνες + πρωτεΐνη | Μέτρια | Μέτρια | Μέτριες | ισορροπία Ca:P |
| Άχυρο | δομική ίνα | Πολύ χαμηλή | Χαμηλή | Πολύ υψηλές | χαμηλή θρεπτική αξία |
| Ενσίρωμα | ενέργεια + ίνες | Μεταβλητή | Μεταβλητή | Μεταβλητές | ποιότητα ζύμωσης / αλλοίωση |
Τι δεν πρέπει να δίνουμε χωρίς έλεγχο;
Ορισμένες τροφές μπορεί να φαίνονται οικονομικές ή διαθέσιμες, αλλά δεν πρέπει να δίνονται χωρίς αξιολόγηση.
Αποφεύγουμε:
- μουχλιασμένες ζωοτροφές,
- αλλοιωμένο ενσίρωμα,
- τροφές άγνωστης προέλευσης ή σύνθεσης,
- απότομη χορήγηση μεγάλων ποσοτήτων καρπού,
- συμπληρώματα άλλου είδους ζώου χωρίς έλεγχο,
- φυτά ή υποπροϊόντα αμφίβολης ασφάλειας.
Γιατί η ίδια ζωοτροφή δεν έχει πάντα την ίδια αξία;
Δύο φορτία μηδικής, καλαμποκιού ή ενσιρώματος μπορεί να έχουν σημαντικά διαφορετική θρεπτική αξία.
Η σύσταση επηρεάζεται από:
- την ποικιλία,
- το στάδιο συγκομιδής,
- την υγρασία,
- την αποθήκευση,
- την επεξεργασία,
- και την ύπαρξη απωλειών ή αλλοιώσεων.
Για αυτό, όταν ένα σιτηρέσιο πρέπει να καταρτιστεί με ακρίβεια, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε την πραγματική ανάλυση των ζωοτροφών και όχι μόνο την ονομασία τους.
DM, CP, NDF, ADF και ενέργεια: τι σημαίνουν;
Στις αναλύσεις ζωοτροφών συναντάμε συχνά όρους όπως:
- DM – ξηρά ουσία,
- CP – ακατέργαστη πρωτεΐνη,
- NDF – ουδέτερες απορρυπαντικές ίνες,
- ADF – όξινες απορρυπαντικές ίνες,
- ME – μεταβολίσιμη ενέργεια.
Αυτά τα στοιχεία μας επιτρέπουν να συγκρίνουμε πραγματικά τις ζωοτροφές και να σχεδιάζουμε σωστότερα σιτηρέσια.
Πώς συνδέονται οι ζωοτροφές με το σιτηρέσιο;
Καμία ζωοτροφή δεν πρέπει να εξετάζεται απομονωμένα.
Το σημαντικό είναι ο τρόπος με τον οποίο συνδυάζεται με τις υπόλοιπες.
Για παράδειγμα:
- τα δημητριακά προσφέρουν κυρίως ενέργεια,
- η σόγια και άλλες πρωτεϊνούχες τροφές καλύπτουν την πρωτεΐνη,
- η μηδική και ο σανός προσφέρουν ίνες και μέρος της πρωτεΐνης,
- τα ανόργανα συμπληρώματα διορθώνουν συγκεκριμένες ελλείψεις.
Η τελική σύνθεση πρέπει πάντα να προσαρμόζεται στις πραγματικές ανάγκες του ζώου.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί ένα πρόβατο να ζήσει μόνο με χόρτο;
Σε ορισμένες περιόδους και σε πολύ καλό βοσκότοπο μπορεί να καλύπτει μεγάλο μέρος των αναγκών του. Σε υψηλή γαλακτοπαραγωγή, κύηση, ανάπτυξη ή πάχυνση συχνά απαιτείται συμπληρωματική διατροφή.
Είναι καλύτερο το καλαμπόκι ή το κριθάρι;
Δεν υπάρχει μία απάντηση για όλες τις εκτροφές. Και τα δύο είναι σημαντικές ενεργειακές ζωοτροφές, αλλά έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά ζύμωσης και πρέπει να χρησιμοποιούνται μέσα σε σωστά ισορροπημένο σιτηρέσιο.
Είναι η μηδική πλήρης τροφή;
Όχι. Είναι πολύ χρήσιμη ζωοτροφή, αλλά δεν καλύπτει από μόνη της όλες τις ανάγκες ενός παραγωγικού ζώου.
Μπορώ να αντικαταστήσω τη σόγια με άλλη πρωτεϊνούχα ζωοτροφή;
Σε πολλές περιπτώσεις ναι, αλλά η αντικατάσταση πρέπει να γίνεται με βάση την πραγματική πρωτεΐνη, την ενέργεια, την πεπτικότητα, το κόστος και τη συνολική ισορροπία του σιτηρεσίου.
Συμπέρασμα
Τα πρόβατα μπορούν να αξιοποιήσουν πολλές διαφορετικές ζωοτροφές, όμως η αξία καθεμιάς εξαρτάται από το τι προσφέρει και από το πώς ενσωματώνεται στο συνολικό σιτηρέσιο.
Η σωστή λογική δεν είναι:
αλλά:
«Ποιος συνδυασμός ζωοτροφών καλύπτει σωστά τις ανάγκες των συγκεκριμένων ζώων με το χαμηλότερο δυνατό κόστος και χωρίς να θέτει σε κίνδυνο την υγεία τους;»
Αυτός είναι ο πραγματικός στόχος ενός σωστού σιτηρεσίου.
Σημείωση: Οι πληροφορίες του άρθρου αποτελούν γενικό πλαίσιο. Η τελική επιλογή και η ποσότητα κάθε ζωοτροφής πρέπει να βασίζονται στο βάρος, την ηλικία, το παραγωγικό στάδιο, την πρόσληψη ξηράς ουσίας και την πραγματική σύσταση των διαθέσιμων ζωοτροφών.
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου